NATO’dan Yeni Silah Anlaşmaları
NATO liderleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın katılımıyla Ankara’da gerçekleştirilecek zirve öncesinde, Avrupa’nın savunma kapasitesini artırmaya yönelik on milyarlarca dolar değerindeki yeni silah anlaşmalarını açıklamaya hazırlanıyor.
Müttefik ülkeler, Washington yönetiminin uzun süredir yaptığı “Avrupa savunmasına daha fazla kaynak ayrılması” çağrılarına yanıt verdiklerini göstermek amacıyla, NATO savunma sanayisi forumunda kapsamlı askeri iş birliği ve tedarik anlaşmalarını kamuoyuna duyuracak.
Açıklamalar, Trump’ın Ankara’ya gelerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve diğer NATO liderleriyle zirve kapsamında düzenlenecek akşam yemeğinde bir araya gelmesinden önce yapılacak.
Rutte: Avrupa Savunma Harcamalarını Önemli Ölçüde Artırdı
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve öncesinde Ankara’da yaptığı açıklamada, Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarında önemli bir artış gerçekleştirdiğini belirtti.
Rutte, bu artışın temel nedenleri arasında Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırısının ardından Avrupa’da artan güvenlik endişelerini ve ABD Başkanı Trump’ın müttefiklere yönelik savunma harcamalarını yükseltmeleri yönündeki baskısını gösterdi.
NATO Genel Sekreteri, “ABD’nin adil bir anlaşma olduğunu bildiği, sürdürülebilir bir ittifak inşa ediyoruz” ifadelerini kullanarak, Avrupa’nın savunma sorumluluğunu daha fazla üstlenmeye başladığını vurguladı.
Rutte, daha önce yaptığı açıklamada, NATO’nun Avrupalı üyeleri ile Kanada’nın 2025 yılında savunma harcamalarını bir önceki yıla göre reel olarak yaklaşık 90 milyar dolar artırdığını ve toplam harcamanın 570 milyar doların üzerine çıktığını belirtmişti.
Trump’tan NATO Müttefiklerine Savunma Harcaması Baskısı
ABD Başkanı Donald Trump, uzun süredir Avrupa ülkelerini NATO kapsamında savunma konusunda ABD’ye fazla bağımlı olmakla eleştiriyor.
Trump, Soğuk Savaş döneminden bu yana Avrupa güvenliğinin temel unsurlarından biri olan NATO içinde ABD’nin daha fazla mali ve askeri yük üstlendiğini savunarak, Avrupalı müttefiklerden daha yüksek savunma harcamaları yapmalarını talep ediyor.
ABD Başkanı, son dönemde NATO müttefiklerini İran ile yaşanan savaş konusunda da eleştirerek, bazı ülkelerin Washington’a yeterli desteği vermediğini öne sürdü.
Trump’ın geçmiş açıklamalarında NATO’dan ayrılma ihtimali veya ittifakın karşılıklı savunma taahhüdünün yeniden değerlendirilmesi yönündeki ifadeleri, Avrupa başkentlerinde endişeye yol açtı.
İran Krizi ve ABD’nin Avrupa’daki Askeri Varlığı Tartışılıyor
Avrupalı yetkililer, İran savaşı konusunda kendilerine yeterince danışılmadığını savunurken, ABD’nin Avrupa’daki üslerini ve hava sahasını kullanmasına izin vererek NATO içindeki sorumluluklarını yerine getirdiklerini ifade ediyor.
Washington ise Avrupa’daki askeri varlığını azaltma yönünde adımlar atmaya başladı. ABD, kıtadaki birliklerine ilişkin altı aylık bir değerlendirme süreci başlatırken, NATO savunma planlarında kullanılan bazı askeri unsurlarda da kesintiye gitti.
Bu kapsamda uçak gemileri, tanker uçakları, savaş uçakları ve insansız hava araçları gibi kapasitelere yönelik değişiklikler gündeme geldi.
Zirvenin Seyri Erdoğan ve Rutte’nin Rolüne Bağlı Görülüyor
Avrupalı yetkililer, Trump’ın Ankara Zirvesi’nde savunma harcamaları ve ittifakın geleceği konusunda benzer eleştirileri gündeme getirmesini bekliyor.
Yetkililer, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Trump ile olan ilişkilerinin, görüşmelerin daha dengeli ilerlemesinde etkili olabileceğini değerlendiriyor.
Ancak Grönland konusu, İran politikası ve Trump’ın bazı Avrupalı liderlerle yaşadığı son gerilimler nedeniyle zirveden kesin bir uzlaşma çıkıp çıkmayacağı belirsizliğini koruyor.
Açıklanacak Savunma Anlaşmaları Merak Konusu
NATO zirvesi öncesinde duyurulacak silah anlaşmalarının ayrıntıları, açıklamanın stratejik etkisini artırmak amacıyla büyük ölçüde gizli tutuluyor.
Bununla birlikte bazı ülkelerin planladığı projeler hakkında bilgiler kamuoyuna yansıdı.
Avrupa’dan Hava Savunması ve Deniz Gücü İş Birlikleri
Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz-Zegerius, ülkesinin Belçika ile hava savunması, İngiltere ile ise savaş gemileri alanında iş birliklerini kapsayan 3 milyar avronun üzerindeki anlaşma ve planları duyuracağını açıkladı.
NATO’nun ayrıca, yaşlanan ABD yapımı AWACS erken uyarı uçak filosunun İsveç merkezli Saab tarafından geliştirilen GlobalEye sistemiyle değiştirilmesine yönelik planı açıklaması bekleniyor.
Kanada da yeni denizaltı filosu için Alman ThyssenKrupp Marine Systems şirketini tercih ettiğini duyurdu. Ottawa yönetimi, milyarlarca dolarlık bu projeyi Avrupa’daki NATO müttefikleriyle savunma bağlarını güçlendirme çabasının bir parçası olarak nitelendirdi.
Hürmüz Boğazı İçin Deniz Gücü Hazırlığı
Fransa ve İngiltere öncülüğündeki bazı Avrupa ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nda güvenliğin sağlanmasına yönelik olası bir deniz misyonu üzerinde çalışıyor.
Bazı ülkelerin bölgeye yakın noktalara gemilerini konuşlandırdığı belirtilirken, Avrupalı liderler ABD ile İran arasındaki hassas sürecin sonucunu görmeden kapsamlı bir askeri adım atmak istemiyor.
“NATO 3.0” Dönemi Mesajı
ABD’nin Avrupa’nın konvansiyonel savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmesini istemesinin ardından Avrupalı müttefiklerin yeni döneme uyum sağlamaya başladığı belirtiliyor.
Mark Rutte, bu değişimi “NATO 3.0” olarak tanımlayarak, güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa hedefinin öne çıktığını söyledi.
Ukrayna’ya Yeni Askeri Destek Taahhüdü
Zirvenin önemli gündem başlıklarından biri de Ukrayna’ya verilen askeri destek olacak.
Avrupa ülkeleri, ABD’nin Ukrayna yardımlarını azaltmasının ardından Kiev’e yönelik desteğin büyük bölümünü üstlenmeye başladı.
Ankara’daki liderler yemeğine katılacak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin, Avrupalı müttefiklerden 2026 ve 2027 yıllarında her yıl en az 70 milyar avro tutarında askeri yardım taahhüdü alması bekleniyor.
Zelenski, son dönemde Rusya’nın düzenlediği ve can kayıplarına yol açan hava saldırılarının ardından NATO ülkelerine Ukrayna’nın hava savunmasının güçlendirilmesi için daha güçlü kararlar alma çağrısında bulundu.
Ukrayna liderinin Ankara’da Trump ile de görüşmesi bekleniyor. Zelenski’nin, ABD Başkanı’nı Kiev’in savaş alanındaki durumunu ve Moskova üzerindeki diplomatik baskının artırılması gerekliliğini anlatmaya çalışacağı ifade ediliyor.
